De oxytocine babydrager
Een hechte band ontstaat niet door alles perfect te doen. Hij groeit door dichtbij te zijn.
Wetenschap
Waarom je baby dicht bij je dragen zo goed voelt (en wat onderzoek daarover zegt). Over aanraking, huid-op-huidcontact en oxytocine.
Wat gebeurt er als je baby extra wordt gedragen? Een groot onderzoek liet het zien.
Op zes weken, als baby’s het vaakst huilen, scheelde het bijna een uur per dag. Je warmte, je hartslag en je ademhaling vlakbij: kleine signalen van veiligheid die je baby helpen om tot rust te komen.
Gedragen baby’s huilen in de avonduren ruim de helft minder, juist op het moment dat het het lastigst is. En als je BYKAY aan het eind van de dag afdoet, blijft de oxytocine stromen, waardoor jij en je baby heerlijk kunnen slapen.
Gebaseerd op een gerandomiseerd onderzoek met 99 moeder-babykoppels (Hunziker & Barr, 1986), waarin baby’s dagelijks extra werden gedragen. Tijdens de avonduren is gemeten tussen 16.00 uur en middernacht.
Het knuffelhormoon
Dichtbij zijn. Je baby voelen, ruiken, horen en zien. Samen bewegen, troosten, ontdekken en gewoon samen zijn. Het lijkt zo vanzelfsprekend. Maar dichtbij zijn doet meer dan troost en geborgenheid bieden.
Lichamelijk contact speelt misschien wel de belangrijkste rol in hoe ouder en baby elkaar leren kennen, stress reguleren en verbinding opbouwen. En daarbij speelt een bijzonder stofje een hoofdrol: oxytocine, ook wel het knuffelhormoon of liefdeshormoon genoemd. Wat doet het eigenlijk? En wat gebeurt er als je je baby vasthoudt, knuffelt of draagt?
Oxytocine is een hormoon en neurotransmitter die betrokken is bij verschillende processen in je lichaam. Het speelt een belangrijke rol in verbinding. De aanmaak en afgifte ervan worden onder andere gestimuleerd door aanraking, huid-op-huidcontact, sociaal contact en borstvoeding. Ook tijdens de bevalling is oxytocine belangrijk. En het versterkt de band tussen ouder en kind.
Niet voor niets heet het het knuffelhormoon. Als je je baby vasthoudt, knuffelt of huid-op-huid bij je draagt, komt er oxytocine vrij.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat oxytocine meespeelt in de band tussen ouder en kind. Uit een overzicht van 33 onderzoeken blijkt bijvoorbeeld dat ouders bij wie meer oxytocine werd gemeten, hun baby vaker aanraakten, vaker oogcontact maakten en beter op hun baby afstemden. Ook was er een verband tussen de hoeveelheid oxytocine bij ouders en hun kinderen. Oxytocine lijkt dus mee te spelen in hoe ouder en baby contact maken, elkaar aanvoelen en op elkaar reageren.
Aanraking
Een pasgeboren baby kan nog niet vertellen wat hij voelt of nodig heeft. Maar zijn lichaam communiceert voortdurend.
Je baby voelt jouw warmte. Zijn buikje tegen het jouwe. Hij voelt je bewegen, hoort je hartslag en je stem vlakbij. Hij ruikt de geur van een vertrouwd lichaam. Met aanraking laat je hem merken: ik ben dichtbij, je bent veilig en wij horen bij elkaar.
Onderzoek naar liefdevolle aanraking laat zien dat lichamelijk contact verschillende systemen beïnvloedt die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van je baby, waaronder het zenuwstelsel en de stressregulatie. Oxytocine speelt daarbij een belangrijke rol.
Huid-op-huid
Bij huid-op-huidcontact ligt je baby, met alleen een luier aan, op je blote borst. Ook dat is onderzocht.
Verschillende onderzoeken laten zien dat huid-op-huidcontact invloed kan hebben op hoe een baby met stress omgaat (stressregulatie). Onderzoekers keken daarbij onder andere naar het zenuwstelsel, de hartslag, het stresshormoon cortisol en het knuffelhormoon oxytocine.
Ook experimenteel onderzoek is interessant. Ouders en stabiele, te vroeg geboren baby’s hadden huid-op-huidcontact. Tijdens een uur contact steeg het oxytocineniveau bij moeders, vaders én baby’s. Bij de baby’s daalde tegelijk het cortisolniveau, een belangrijke aanwijzing voor minder stress. Bij ouders met hogere oxytocineniveaus zagen de onderzoekers bovendien meer afstemming en reactie op hun baby.
Verbinding is niet alleen iets wat je voelt. Je lichaam ervaart het letterlijk en reageert erop.
Onderzoek uit Nederland
Ook in Nederland is hier onderzoek naar gedaan. Gedragspsycholoog en gepromoveerd onderzoeker Kelly H.M. Cooijmans onderzocht tijdens haar promotieonderzoek aan de Radboud Universiteit en het Radboudumc wat dagelijks huid-op-huidcontact doet bij gezonde, voldragen baby’s.
Moeders kregen de eerste vijf weken na de geboorte de instructie om elke dag één uur huid-op-huidcontact met hun baby te hebben. In totaal deden 116 moeder-babykoppels mee, willekeurig verdeeld over verschillende groepen. De resultaten zijn interessant, maar laten ook zien dat het verhaal niet zwart-wit is.
In aanvullende analyses zagen de onderzoekers bij moeders en baby’s die het huid-op-huidcontact echt volgens het protocol toepasten minder huilen en aanwijzingen voor een langere slaapduur.
Bij moeders die het protocol goed opvolgden, was de borstvoedingsduur langer. De onderzoekers noemen onder andere oxytocine als mogelijke verklaring. Aanraking kan oxytocine laten vrijkomen, en dat hormoon speelt een rol bij het toeschieten en de melkproductie.
Die genuanceerde uitkomsten laten zien dat lichamelijk contact veelbelovend is, maar geen magische knop.
Uit het boek De ontevreden baby
Een vergelijkbare gedachte vind je bij Dr. Pamela Douglas in haar boek De ontevreden baby.
Douglas kijkt niet alleen naar voeding en slaap, maar ook naar wat een baby nodig heeft om zich te ontwikkelen: zintuiglijke ervaringen. Een baby groeit immers op in een wereld vol beweging, aanraking, geluiden, geuren, licht en andere mensen.
Is je baby dicht bij je, dan krijgt hij daar vanzelf veel van mee. Hij ziet wat jij ziet, voelt hoe je beweegt, hoort je stem en ruikt jouw vertrouwde geur. Zo leert hij van alles, gewoon terwijl jij je dag leeft.
Je hoeft er dus niet stil mee op de bank te zitten. Doe gewoon je dagelijkse dingen, met je baby lekker dichtbij. Volgens Douglas leert een baby juist veel van alles wat hij op een gewone dag meemaakt, bijvoorbeeld in een babydrager.
Dragen
Een draagzak of draagdoek brengt al die vormen van contact samen. Je baby is dichtbij, voelt je lichaam en hoort je stem. Hij ruikt je vertrouwde geur, beweegt met je mee en voelt je hartslag. Ondertussen gaat het leven om jullie heen gewoon door.
Onderzoek naar lichamelijk contact en dragen laat zien dat juist die combinatie van aanraking, beweging en nabijheid interessant is. Het kan invloed hebben op hoe een baby omgaat met prikkels en stress, en ook oxytocine speelt daarbij een rol. Onderzoekers zien daarnaast verbanden met onder andere slaap, huilen, sociaal-emotionele ontwikkeling en de band tussen ouder en baby.
Dragen is meer dan een handige manier om je handen vrij te hebben. Dichtbij zijn hoeft geen apart moment te zijn. Met een babydrager is het gewoon onderdeel van jullie dag.
Voor het lijfje
Dragen is niet alleen fijn voor de verbinding. Je baby beweegt met je mee en krijgt zo steeds kleine prikkels voor het evenwicht en de motorische ontwikkeling. Bovendien kan dragen mogelijk het risico op een voorkeurshouding en plagiocefalie (een scheef of afgeplat hoofdje) verkleinen.
Ook voor de heupjes is een goede houding belangrijk. Zijn de beentjes goed ondersteund en zitten de knietjes wat hoger dan de billen, dan blijven de heupen mooi gebogen en gespreid. Samen met een mooi bol ruggetje ontstaat zo de natuurlijke M-houding, die de gezonde ontwikkeling van de heupen ondersteunt.
Troost
Heb je een huilbaby, dan kan dichtbij zijn extra waardevol zijn. Huilen is een van de belangrijkste manieren waarop een jonge baby laat merken dat er iets is of dat hij je nodig heeft. Oppakken, vasthouden en dragen kan helpen om samen weer wat rust te vinden.
De warmte van je lichaam, je aanraking, je vertrouwde stem en geur, het ritme van je ademhaling en de beweging tijdens het lopen: het zijn allemaal kleine signalen van veiligheid en nabijheid. Ook oxytocine speelt een rol bij aanraking en bij hoe je lichaam op stress reageert.
In het onderzoek van Kelly Cooijmans naar dagelijks huid-op-huidcontact bij gezonde, voldragen baby’s huilden baby’s die het contact echt volgens het protocol kregen, in aanvullende analyses, minder.
Dat betekent niet dat dragen dé oplossing is voor elke huilbaby of elke oorzaak van huilen. Wel kan het je baby troost geven als het hem zelf nog niet lukt om tot rust te komen. En misschien nog belangrijker: je hoeft het huilen niet op te lossen. Soms is samen zijn al het belangrijkste wat je kunt doen.
Voor iedereen
Oxytocine speelt niet alleen bij moeders een rol. Onderzoek naar oxytocine en het contact tussen ouders en hun baby laat zien dat ook vaders meedoen. Huid-op-huidcontact kan bij moeders, vaders én baby’s invloed hebben op de hoeveelheid oxytocine. Bij moeders werd meer oxytocine onder andere in verband gebracht met meer liefdevol contact. Bij vaders zagen onderzoekers een verband met meer contact en spel met hun baby.
Papa kan dus net zo goed knuffelen, dragen, troosten en verbinding maken. Dat geldt ook voor andere vertrouwde mensen die voor je baby zorgen. Een baby kan zich hechten aan meerdere mensen. Verbondenheid is niet alleen iets van mama.
Tot slot
Je hoeft je baby niet de hele dag te dragen. Je hoeft ook niet elke huilbui meteen op te lossen of precies te weten wat je baby nodig heeft. Goed is soms gewoon goed genoeg.
Een veilige band ontstaat niet doordat je het als ouder altijd goed doet. Hij groeit tijdens het gewone leven, in de alledaagse momenten. Als je je baby tegen je aan houdt, samen wandelt, een kus op zijn wangetje geeft of even snuffelt in zijn haren. Ook tijdens het verschonen, voeden of de was opvouwen ben je samen. Juist die kleine, dagelijkse momenten van aanraking, nabijheid en aandacht zorgen voor verbinding.
En misschien is dat wel het mooie van oxytocine. Je hoeft er niet bewust mee bezig te zijn. Je hoeft niet te denken: nu ga ik het knuffelhormoon stimuleren. Je hoeft alleen maar dichtbij te zijn.
Je hoeft niet te denken: nu ga ik het knuffelhormoon stimuleren. Je hoeft alleen maar dichtbij te zijn.
Carry your love!
Benieuwd welke babydrager bij jullie past? Bekijk onze draagzakken en draagdoeken, of lees hoe je ergonomisch draagt.